استروژن یکی از مهمترین هورمونها در بدن زنان است که بر روی سلامتی آنان تاثیر بسزایی دارد. این هورمون تاثیر بسیاری بر روی سلامتی بانوان دارد به گونهای که عملکرد آن از باروی فراتر میرود و بر روی استحکام استخوانها و بهبود خلق و خو تاثیر میگذارد.
هورمون استروژن چیست؟
استروژن یک هورمون جنسی است که از کلسترول ساخته شده است. این هورمون در بدن زنان و مردان یافت میشود و فقط به زنان جوان اختصاص ندارد. این هورمون همچنین در بدن کودکان و زنان یائسه یافت میشود. استروژن در این افراد به طور معمول در بافت چربی، استخوانها، پوست، کبد و غذده فوق کلیوی ساخته میشود و در مردان بالغ در بیضهها نیز این هورمون تولید میشود.
انواع استروژن کدام ها هستند؟
هورمون استروژن به سه شکل مختلف در بدن افراد وجود دارد که در ادامه آنها را معرفی میکنیم.
استرادیول یا E2
در سنین باروری میزان هورمون استروژن به شکل استرادیول بیشترین نوع استروژن در بدن افراد است و قویترین تاثیر را روی گیرندههای مخصوص این هورمون دارد. بیشترین مقدار استرادیول در تخمدانها تولید میشود و مقدار کمی از آن از استروژن مشتق میشود که یکی از انواع استروژن است. مقدار تولید این شکل از هورمون استروژن در طول چرخه قاعدگی تغییر میکند.
استرون یا E1
این هورمون مانند استرادیول در سنین باروری ترشح میشود، اما از آن تاثیر ضعیفتری بر روی گیرندههای هورمونها دارد. بیشتر E1 بدن از یک نوع هورمون جنسی به نام آندروژن در بدن ساخته میشود. در تخمدانها نیز مقدار کمی استرون تولید میشود که در دوران یائسگی که تخمدانها تولید هورمون را متوقف میکنند، استرون یا E1 تنها استروژنی است که در بدن همچنان تولید میشود.
استریول یا E3
استریول یا استروژن بارداری در دوران بارداری در بدن زنان ترشح میشود. زمانی که زنان باردار نیستند E3 بسیار کمی در جریان خون وجود دارد که تقریبا غیر قابل تشخیص است. استریول ضعیفترین تاثیر را بر روی گیرندههای هورمونی دارد.
در حالت کلی مقدار هر 3 نوع استروژن در دوران بارداری بالا میرود، اما مقدار E3 بیشترین افزایش را دارد، زیرا توسط جفت تولید میشود.
هورمون استروژن چگونه در بدن عمل میکند؟
با ترشح هورمون استروژن در دوران بلوغ رشد واژن، رحم، سینهها و موهای ناحیه تناسلی رخ میدهد. این تغییرات در بدن نشاندهنده نزدیک شدن به اولین دوره قاعدگی و شروع سالهای باروری است. ترشح این هورمون باعث تنظیم چرخه قاعدگی و ضخیم شدن دیواره داخلی رحم میشود تا بدن را برای بارداری آماده کند. اگر لقاح اتفاق نیوفتد دیواره داخلی رحم ریزش پیدا میکند و خونریزی پریود آغاز میشود.
این هورمون همچنین بر روی عملکرد سایر اعضای بدن تاثیر دارد که به باروری ارتباطی ندارد.
سلامت استخوان ها
هورمون استروژن به رشد استخوانها کمک میکند و از تحلیل رفتن استخوانها جلوگیری میکند. در دوران یائسگی که ترشح هورمون استروژن کاهش پیدا میکند احتمال ابتلا به پوکی استخوان بیشتر میشود.
سلامت قلب
هورمون استروژن با کاهش التهاب و کنترل سطح کلسترول باعث میشود تا عروق خونی سالم بمانند و به عملکرد صحیح آنها کمک میکند.
کنترل خلق و خو
هورمون استروژن بر روی نحوه اتصال ساختارهای مغز، نحوه ارتباط سلولهای مغزی و شکل مغز تاثیر میگذارد. این هورمون همچنین بر روی تولید سروتونین تاثیر میگذارد و باعث افزایش ترشح آن میشود. کاهش ترشح سروتونین همچنین احتمال افسردگی پس از زایمان و افسردگی در دوران یائسگی را افزایش میدهد.
کمبود ترشح استروژن در بدن زنان و مردان چه علائمی دارد؟
کمبود ترشح استروژن در بدن میتواند علائم متفاوتی در زنان و مردان داشته باشد. کمبود استروژن در مردان با علائمی همچون چاقی شکم، کاهش میل جنسی و … همراه است. کمبود استروژن در زنان با علائم بیشتری که در ادامه آوردهایم همراه است.
- اختلال در قاعدگی
- گرگرفتگی
- مشکلات خواب
- تعریق شبانه
- خشکی واژن که هنگام رابطه جنسی ممکن است باعث ایجاد درد شود.
- نازک شدن دیواره واژن
- کاهش میل جنسی
- نوسانات خلقی
- احساس سردرد قبل از قاعدگی یا در حین آن
- مشکل در تمرکز
دلیل پایین بودن استروژن در بدن چیست؟
کاهش ترشح هورمون استروژن میتواند علاوهبر یائسگی دلایل مختلفی داشته باشد که شامل موارد زیر میشود.
اختلالات خوردن
بیاشتهایی عصبی که به آن آنورکسیا گفته میشود و پرخوری عصبی که با نام بولیمیا نامیده میشود، بدن را از مواد مغذی که مورد نیاز برای متعادل نگه داشتن هورمونها است محروم میکند.
اختلالات ژنتیکی
دو سندرم ترنر و ایکس شکننده باعث کاهش یافتن ترشح هورمون استروژن در بدن میشود.
بیماری های خود ایمنی
برخی از بیماریهای خودایمنی وجود دارد که به تخمدانها حمله میکنند. این بیماریهای خودایمنی مانع تولید ترشح هورمون استروژن میشود.
نارسایی زودرس تخمدان یا یائسگی زودرس
اگر تخمدانها قبل از 40 سالگی تولید تخمک و ساخت هومونها را متوقف کنند اصطلاحا فرد مبتلا به یائسگی زودرس است. این مشکل میتواند باعث توقف ترشح هورمون استروژن در بدن شود.
اختلالات غده هیپوفیز در مغز
غده هیپوفیز مرکز اصلی ترشح هورمونهای بدن است که بر روی عملکرد تخمدانها نیز تاثیر دارد.
آمنوره هیپوتالاموس
اگر بدن شما تحت فشار زیادی باشد، برای مثال ورزش شدید و مواد مغذی کافی دریافت نکند، فرد به آمنوره هیپوتالاموس مبتلا میشود. در این نوع از اختلال مغز نمیتواند به اندازه کافی هورمونهای محرک تخمدان را بسازد.
افزایش ترشح استروژن در بدن زنان و مردان شامل چه علائمی میشود؟
افزایش ترشح هورمون استروژن در زنان علائم متفاوتی دارد که شامل موارد زیر است.
- افزایش وزن
- خونریزی خفیف یا شدید در دوران قاعدگی
- تشدید علائم سندرم پیش از قاعدگی (PMS)
- وجود تودههای غیر سرطانی در سینهها
- خستگی شدید
- کاهش میل جنسی
- افسردگی
- اضطراب
- افزایش ترشح استروژن در بدن مردان میتواند شامل ژنیکوماستی (بزرگ شدن سینهها)، اختلال نعوظ و ناباروری باشد.
دلایل بالا بودن استروژن در بدن چیست؟
بالا بودن استروژن در بدن میتواند عوامل مختلفی داشته باشد که میزان ترشح این هورمون را در بدن افزایش میدهند. از مواردی که میتواند باعث بالا رفتن هورمون استروژن در بدن شود شامل موارد زیر است.
داروها باعث بالا رفتن سطح استروژن میشوند
هورمون درمانی برای رفع کمبود استروژن ممکن است در ابتدا سطح این هورمون را بیش از حد بالا ببرد. تا زمانی که پزشک بتواند دوز مناسب برای هورمون درمانی را تشخیص دهد معمولا سطح هورمون استروژن ممکن است بالا رود.
چربی بدن از مواردی که باعث بالا رفتن استروژن میشود
هورمون استروژن توسط بافت چربی بدن ترشح میشود. بنابراین چاقی و اضافه وزن میتواند میزان هورمون استروژن را افزایش دهد.
مصرف الکل
مصرف بیش از اندازه الکل توانایی بدن را برای تجزیه این هورمون کاهش میدهد و باعث افزایش سطح هورمون استروژن در بدن میشود.
مشکلات کبدی
کبد هورمون استروژن را از بدن تجزیه و دفع میکند. اگر کبد به درستی فعالیت نکند ممکن است هورمون استروژن در بدن انباشته شود و سطح آن بالا رود.
زنواستروژن های مصنوعی
برخی مواد شیمیایی هستند که در محیط وجود دارند و در بدن مانند یک استروژن فعالیت میکنند. این مواد در پلاستیکها، آفتکشها، محصولات پاککننده خانگی و برخی از صابونها و شامپوها وجود دارند.
بیماری ها
مقاومت به انسولین، سندرم تخمدان پلیکیستیک و فیبروئید رحم از مواردی هستند که باعث افزایش سطح هورمون استروژن در بدن میشود. آندومتریوز و برخی از سرطانها باعث بالا رفتن مقدار استروژن در بدن میشود.
نتیجه گیری
استروژن از مهمترین هورمونها در بدن بانوان است که باعث تعادل بدن و باروری میشود. افزایش یا کاهش هورمون استروژن میتواند بر روی سلامتی فرد تاثیر قابل توجهی داشته باشد.
